Święta cały rok

Wśród barokowych kopuł Salzburga i dźwięków Cichej nocy (która tu właśnie powstała) na pl. Mozarta – kompozytora wszech czasów, który tu właśnie się urodził – znajduje się wyjątkowe Muzeum Bożego Narodzenia. Choć ma dopiero 10 lat, jego właścicielka i pomysłodawczyni – Ursula Kloiber eksponaty gromadziła przez 40 lat. Początkiem były te, które odziedziczyła po swojej babci.

Zgromadzonym pamiątkom związanym z Adwentem i Bożym Narodzeniem nadano tytuł: „Święta między Adwentem a Nowym Rokiem w latach 1840 – 1940”. Swoje miejsce znalazły tu więc przeróżne kalendarze adwentowe, ozdoby choinkowe, szopki i figurki, nawet foremki do ciastek. Nie zabrakło listów i kartek świątecznych. Został też zrekonstruowany pokój z tamtych lat, oczywiście, w wystroju bożonarodzeniowym. Są i obrazy, które tematyką nawiązują do Bożego Narodzenia. To wszystko sprawia, że świąteczny klimat można tu poczuć przez cały rok.

Do siego roku!

Czy cały świat świętuje teraz początek nowego roku?

Wszystko zależy od miejsca zamieszkania, wyznawanej wiary i kultury. Kraje posługujące się kalendarzem gregoriańskim, czyli m.in. właśnie Polska, witają nowy rok 1 stycznia. Jak jest w innych częściach świata?

Posługujący się w cyklu liturgicznym kalendarzem juliańskim grekokatolicy i część prawosławnych kończą stary rok i rozpoczynają nowy podczas tzw. małanek z 13 na 14 stycznia, licząc zgodnie z naszymi wytycznymi; sama nazwa ich sylwestra pochodzi również od imienin obchodzonych ostatniego dnia roku, czyli od Melanii. Na co dzień posługują się oni jednak kalendarzem gregoriańskim.

Dla nas brzmi skomplikowanie, a dla posługujących się kalendarzem chińskim to norma. Jak podaje Wikipedia, Nowy Rok wypada dla nich zwykle w drugi (a czasem w trzeci) nów księżyca po przesileniu zimowym, które z kolei musi wypaść w jedenastym miesiącu księżycowym. W buddyzmie zgodnie z tradycją nowy rok rozpoczynał się wraz z pierwszą kwietniową pełnią księżyca, współcześnie ma jednak zwykle stałą datę – 13 kwietnia. Żydowski Nowy Rok z kolei wiąże się ze świętem Rosz ha-Szana, co dosłownie tłumaczy się jako głowa roku, a w Polsce znane jest jako Święto Trąbek. Upamiętnia ono stworzenie świata i przypomina o sądzie Bożym, a obchodzone jest we wrześniu/październiku.

Ciekawostka

Efekt orzecha brazylijskiego

Gdy potrząśniemy zamkniętym pojemnikiem wypełnionym mieszanką rzeczy o różnych rozmiarach, np. orzechami, nasionami i piaskiem, to wszystkie zostaną posortowane według rozmiaru. Efekt polega na tym, że wbrew grawitacji największe elementy będą na górze, a najmniejsze na dole. Dlaczego? Pod dużymi powstają puste przestrzenie, które są wypełniane przez te mniejsze. W trakcie procesu opadają elementy znajdujące się na środku, a te na brzegach się unoszą.

Jak działa „GPS” u zwierząt?

Naukowcy zastanawiają się, jak zwierzęta orientują się w trakcie swoich migracji. Wiadomo, że wykorzystują pole magnetyczne Ziemi. Na przykład żółwie morskie potrafią nie tylko podróżować, wykorzystując pole naszej planety, ale ponadto są w stanie zapamiętać sygnały magnetyczne żerowisk. Pole magnetyczne Ziemi wytwarza prądy elektryczne w ciekłym jądrze planety. Jakich jednak mechanizmów używają zwierzęta, aby się nim posłużyć do lokalizacji? Nie wiadomo, gdzie znajdują się u nich komórki magnetoreceptorów ani w jaki sposób informacje z nich pochodzące są przekształcane w wyczuwalny i zrozumiały sygnał nerwowy w ich ciele.

Czy wiesz, że...

...gorąca woda zamarza szybciej niż zimna?

To stwierdzenie jest nielogiczne, może dlatego naukowcy wciąż nie potrafią wyjaśnić tego zjawiska. Nazywamy je efektem Mpemby, od nazwiska 13-letniego ucznia z Tanzanii, który w 1963 r. podczas kursu kucharskiego zauważył je podczas robienia lodów, choć już wcześniej pisali o nim Arystoteles, Francis Bacon czy Kartezjusz. Ten spektakularny efekt najłatwiej zauważyć wtedy, kiedy gorąca woda jest wyrzucana w powietrze w ekstremalnie niskiej temperaturze, ponieważ paruje i zamarza w tym samym czasie. Jedna z hipotez, które próbują wyjaśnić to zjawisko, mówi, że gorąca woda bardziej paruje, co zmniejsza jej masę i prowadzi do szybszego spadku temperatury. Eksperymenty jednak pokazały, że ten efekt występuje również w zamkniętych pojemnikach, dlatego inni uczeni skupili się na rozpuszczonych gazach. Gorąca woda ma mniejszą zdolność ich absorpcji, przez co zmienia się jej przewodność cieplna. Kolejna hipoteza mówi, że zgodnie z prawem stygnięcia Newtona większa różnica temperatur między dwiema rzeczami prowadzi do wydajniejszego transferu ciepła. Żadna z hipotez nie wyjaśnia jednak efektu.

Myśl na tydzień

„Dobry związek małżeński można zawrzeć jedynie we troje: ON, ONA i PAN BÓG”.
Abp Fulton Sheen

Pamiętaj o życzeniach!

28.12 – Antoni, Teofila, Cezary

29.12 – Dawid, Dominik, Tomasz

30.12 – Eugeniusz, Małgorzata, Sabina

31.12 – Melania, Sylwester, Katarzyna

1.01 – Mieczysław, Maria, Mieszko

2.01 – Grzegorz, Izydor, Makary

3.01 – Genowefa, Danuta, Adela

Wydarzyło się

• 28.12.1895 – w Paryżu, w kawiarni Grand Café odbył się pierwszy komercyjny pokaz kinowy zorganizowany przez braci Auguste’a i Louisa Lumiere. Projekcja obejmowała 10 filmów, a pierwszym filmem pokazanym publicznie w dziejach kinematografii było Wyjście robotników z fabryki.
• 29.12.1577 – podkanclerzy koronny Jan Zamoyski złożył u Jana Kochanowskiego zamówienie na napisanie Odprawy posłów greckich.
• 30.12.1798 – polscy legioniści zdobyli Gaetę, niewielkie miasto portowe we Włoszech.
• 30.12.1902 – Robert Falcon Scott, Ernest Shackleton i Edward Adrian Wilson dotarli do 82°17’ szerokości geograficznej południowej na Antarktydzie, dalej niż ktokolwiek przed nimi.
• 31.12.1999 – Panama przejęła zarząd nad Kanałem Panamskim.
• 1.01.1951 – z połączenia Bielska i Białej Krakowskiej powstało miasto Bielsko-Biała.