Słowo „blizna” kojarzy się najczęściej z urazem, oparzeniem lub operacją chirurgiczną. Ale trwałe ślady na skórze mogą pozostać również po przebytej chorobie, np. ospie wietrznej lub trądziku zwyczajnym, odmrożeniu, pogryzieniu przez psa, próbie usunięcia tatuażu i in. Głębokie uszkodzenie skóry powoduje, że tworząca się na jej powierzchni blizna powstaje również w tkankach pod nią. Chociaż zwykle myślimy o bliźnie w kategoriach estetycznych, to może ona powodować również dolegliwości fizyczne: bóle, przykurcze, osłabienie mięśni, swędzenie, sztywność skóry, większą podatność tego miejsca na urazy i zwiększoną wrażliwość na promieniowanie UV.

Dla zminimalizowania negatywnych skutków bliznę trzeba pielęgnować, a w razie potrzeby – leczyć. Dbałość rozpoczyna się już podczas pielęgnacji miejsca, gdzie ciągłość skóry została przerwana, bo ważne jest, by nie dopuścić do zainfekowania rany, a w konsekwencji do opóźnienia procesu odbudowy tkanek, co często sprawia, że powstała blizna jest większa i bardziej widoczna. Sposób pielęgnowania rany zależy od okoliczności, w jakich powstała. Inaczej wygląda pierwsza pomoc w przypadku rany ciętej, inaczej w przypadku oparzenia. Z kolei rana pooperacyjna z pewnością zostanie w odpowiedni sposób zaopatrzona już na sali operacyjnej, a pacjent otrzyma przy wypisie instrukcję dalszej jej pielęgnacji, łącznie ze wskazaniem rodzaju stosowanych opatrunków oraz środków do przemywania i dezynfekcji.

Prawidłowo zaopatrzona i niezakażona rana goi się w indywidualnym tempie, w zależności od rodzaju urazu i miejsca, gdzie on powstał, a także od stanu zdrowia i wieku pacjenta. Dopiero po całkowitym wyleczeniu rany można zacząć stosować preparaty do pielęgnacji blizny. Nie należy jednak zwlekać, wczesne rozpoczęcie pielęgnacji bowiem ma duży wpływ na to, jak blizna będzie wyglądać w przyszłości.

Apteczna oferta kremów, maści, żeli, plastrów, których zadaniem jest m.in. nawilżenie, wygładzenie i rozluźnienie tkanki specyficznej blizny, jest szeroka. Preparaty te mogą zawierać np.: heparynę, alantoinę, silikon, wyciąg z cebuli, kwas hialuronowy. Środek pielęgnacyjny trzeba dobrać indywidualnie; należy uważać, by nie powodował alergii i nie wchodził w reakcję z innymi przyjmowanymi lekami. Fizjoterapeuci zalecają również tzw. mobilizację blizny, czyli jej delikatny masaż. W pielęgnowaniu blizny potrzebna jest cierpliwość – zabiegi trzeba stosować przez 3 miesiące lub dłużej, by poprawiły elastyczność skóry, spłyciły bliznę i zmniejszyły jej widoczność. Przez co najmniej pół roku skórę w miejscu urazu trzeba całkowicie chronić przed słońcem.

Zdarza się jednak, że efekty pielęgnacji nie są zadowalające. Zależy to od konkretnego przypadku: miejsca urazu, rozległości rany, prawidłowości udzielenia pierwszej pomocy i przebiegu procesu gojenia, a także indywidualnych skłonności organizmu do tworzenia bliznowców, czyli twardych i wypukłych blizn, przekraczających obszar pierwotnego urazu. Blizny nieprawidłowe wymagają leczenia specjalistycznego, farmakologicznego bądź zabiegowego, czasem operacyjnego. Wśród stosowanych zabiegów są m.in.: laseroterapia, krioterapia, ostrzyknięcie blizny sterydami, opatrunki kompresyjne.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej.