To jedna z najpiękniejszych gotycko-renesansowych kamieniczek w mieście. Znajduje się przed wieżą katedry, w zaułku przy pl. Katedralnym. Na podstawie napisów na tarczach herbowych, we wnętrzu i na elewacji frontowej, można stwierdzić, że budynek został wzniesiony w 1524 r. przez Jana Mikołajowskiego herbu Grot.

Przez kolejne stulecia dom pełnił różne funkcje. Aktualnie jest częścią Muzeum Diecezjalnego. Okrągła rocznica (1524 – 2024) zmotywowała tarnowian do urządzenia Domowi Mikołajowskiemu urodzin, w ramach których zaplanowano wydarzenia rozpisane na kilka najbliższych miesięcy. W piątek i sobotę 11-12 maja – wielka inauguracja!

Głównym organizatorem urodzin jest fundacja Caritas Sacerdotalis w Tarnowie. Jej prezes – ks. Tomasz Janik wyjaśnia, że związana z diecezją tarnowską organizacja zajmuje się głównie osobami chorymi, starszymi, wykluczonymi, a także uchodźcami z Ukrainy. – Jako fundacja postanowiliśmy, że podejmiemy się zorganizowania urodzinowych wydarzeń – przyznaje ks. Janik. Tłumaczy, że chcą podkreślić historyczny wymiar tego wydarzenia, ale też pokazać, że historię można, warto i należy przypominać i przeżyć. Temu będą służyły m.in. inscenizacje, warsztaty, spotkania, koncerty...

Inspiracja

Dom Mikołajowski jest częścią Muzeum Diecezjalnego Diecezji Tarnowskiej. Jego dyrektor – ks. dr Piotr Pasek mógłby godzinami opowiadać o tym miejscu. Gdy pytam, jak to jest być odpowiedzialnym za taki zabytek, ksiądz dyrektor stwierdza: – Traktuję to jako wielkie wyróżnienie, że mogę wpisać się w historię utrwaloną w każdym szczególe, detalu tej budowli. A jednocześnie czerpię inspirację i siłę do pracy, do kontynuowania tego dzieła, z nadzieją na przekazanie go kolejnym pokoleniom tarnowian.

Kapłan podkreśla, że zabytkowy budynek zachowuje strukturę gotycką, ale jednocześnie w jego architekturze pojawiają się pierwiastki renesansowe. – Cechą charakterystyczną, potwierdzającą 500-letni rodowód, są dwie tablice inskrypcyjne, erekcyjne; ta na zewnątrz budowli z herbem Gryf i datą 1524 oraz wewnątrz kamienicy, na pierwszym piętrze – zaznacza ks. Pasek i dodaje, że w tych wnętrzach są prezentowane zabytki z tamtych czasów: – W sali na pierwszym piętrze muzeum eksponuje jedne z najcenniejszych, zachowanych gotyckich ornatów i kap z pięknymi, wypukłymi haftami przedstawiającymi sceny nawiązujące do Pisma Świętego. Są także późnogotyckie oraz wczesnorenesansowe epitafia i tryptyki.

Ksiądz dyrektor przypomina, że kamienica miała formę obronną, na co zezwolił hetman Jan Tarnowski. Przyznaje, że lubi zaglądać do najgłębszych zakamarków Domu Mikołajowskiego, a szczególnie do... piwnic. Zauważa: – To najgłębsze powierzchnie, 3,5 m pod poziomem ziemi. Mają charakterystyczny, niepowtarzalny urok.

Powrót do przeszłości

Świętowanie urodzin rozpocznie się w piątek 10 maja, w samo południe, w bazylice katedralnej Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Tarnowie. Mszy św. będzie przewodniczył bp Leszek Leszkiewicz. – Chcemy pamiętać o duchowej stronie świętowania, dlatego zaczynamy od Eucharystii, ponieważ nas jednoczy, jest źródłem i fundamentem naszego życia – informuje ks. Janik i dodaje: – Będziemy się modlić w intencji naszej ojczyzny, ale też dziękować Panu Bogu za osoby, których dzieje zostały związane z Domem Mikołajowskim, za współpracę Kościoła ze społecznością Tarnowa.

Kolejne punkty programu zapowiadają powrót do przeszłości. To m.in. wielki korowód historyczny „Przez wieki po Tarnowie”, uroczyste odczytanie aktu przekazania Domu Mikołajowskiego oraz edyktu hetmana Jana Tarnowskiego. Potem będzie piknik z warsztatami i pokazami. A na zakończenie – zamknięcie kapsuły czasu. Szczegóły wydarzeń inauguracyjnych i kolejnych na: www.facebook.com/profile.php?id=61558499422147 . – Uczestniczący w urodzinach będą mogli się poczuć jak przed wiekami – zapewnia ks. Janik i wyjaśnia: – Chcemy tę 500-letnią historię przybliżyć. To będzie rodzaj kolażu, który pomoże uczestnikom wyobrazić sobie, jak to kiedyś bywało. Ma im też uświadomić, że ta historia nadal się dokonuje i że właśnie teraz to oni dopisują jej kolejne karty.

Ksiądz Pasek przypomina, że historia jest najlepszą nauczycielką życia. Opowiada: – Z okna sekretariatu naszego muzeum widzę Dom Mikołajowski, a obok – katedrę tarnowską. W wolnej chwili, gdy odejdę od komputera, dostrzegam niemal codziennie pary nowożeńców, którzy w portalu typu wawelskiego robią sobie ślubne zdjęcia, by utrwalić szczególne chwile ich miłości, która trwa zawsze. To uświadamia mi, że tradycja, historia, pamiątki kultury takie jak zabytki trwają przez pokolenia – jeżeli my ich nie zniszczymy, jeżeli o nie dbamy. Te jubileusze, pamiątki, wspomnienia historii pokazują, że korzystamy z dóbr naszych poprzedników, a jednocześnie powinniśmy je przekazać kolejnym pokoleniom.

Moi rozmówcy zachęcają m.in. do udziału w zaplanowanym na 11 maja koncercie muzyki renesansu i romantyzmu, który rozpocznie się o godz. 19 w bazylice katedralnej Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Pod batutą ks. dr. Grzegorza Piekarza wystąpią Chłopięcy Chór Katedralny Pueri Cantores Tarnovienses i zaproszeni soliści. W ramach koncertu zostanie zaprezentowana m.in. Msza nr 7 (F-dur) Józefa Władysława Krogulskiego. – Muzyka jest częścią historii, od wieków miała i ma wymiar kulturotwórczy i integrujący – przekonuje ks. Janik. A odnosząc się do zaplanowanej premiery utworu Józefa Wł. Krogulskiego, zaznacza: – To wydarzenie historyczne. Warto zwrócić uwagę na kompozytora, młodego człowieka o nieprzeciętnym talencie muzycznym, nazywanego „Mozartem z Tarnowa”.

Zaproszenie

Gdy dopytuję, dlaczego warto uczestniczyć w urodzinowych wydarzeniach, ks. Pasek stwierdza, że są one wspólnototwórcze. Zachęca: – Przy okazji takiego wydarzenia jak 500. urodziny najstarszego domu w Tarnowie możemy tworzyć swego rodzaju wspólnotę. Razem z rodzinami, ze szkołami, z instytucjami i organizacjami warto przeżyć piękne, radosne chwile, które także uświadamiają, że każdy z nas ma w tej społeczności swoje miejsce i zadania do zrealizowania.

Aspekt integracyjny społeczeństwa podkreśla także ks. Janik. Zaznacza: – Do udziału w urodzinach serdecznie zapraszamy wszystkich zainteresowanych, szczególnie młodzież szkolną, ponieważ jest to wydarzenie o charakterze edukacyjnym, oświatowym. Zapewnia jednak, że każdy znajdzie coś dla siebie: – To niepowtarzalna okazja, aby doświadczyć integralnego przeżycia historii, aby się w nią wpisać i uświadomić sobie, że jesteśmy jej częścią, że ją współtworzymy.