...od ponad 30 lat w kwietniu pielgrzymi przybywają do sanktuarium w Świętym Gaju?

Wśród urokliwych lasów na pograniczu województw pomorskiego i warmińsko-mazurskiego (diec. elbląska) leży niewielka wioska Święty Gaj. Nie wszyscy wiedzą, że według najbardziej prawdopodobnej hipotezy, właśnie tutaj 23 kwietnia 997 r. zginął męczeńską śmiercią z rąk pogańskich jeden z głównych patronów Polski – św. Wojciech, biskup praski. Pierwsi pielgrzymi przybywali tu już w XVI wieku. Aby podkreślić rangę tego miejsca, w latach 80. XX wieku sprowadzono z Gniezna do tutejszego kościoła relikwie św. Wojciecha i umieszczono je w figurze świętego, znajdującej się nad tabernakulum w ołtarzu głównym świątyni. Dekretem z 9 maja 1986 r. prymas Polski kard. Józef Glemp ustanowił w Świętym Gaju sanktuarium kultu św. Wojciecha.

W niewielkiej odległości za Świętym Gajem wzniesiony został ołtarz polowy, otoczony stacjami drogi krzyżowej, na których umieszczono sceny obrazujące życie i śmierć św. Wojciecha, podobne do tych umieszczonych na drzwiach bazyliki w Gnieźnie. Przy ołtarzu polowym odprawiane są Msze św. dla pielgrzymów, którzy od ponad 30 lat każdego roku w okolicach 23 kwietnia, w dzień śmierci św. Wojciecha, przybywają w to miejsce, by uczcić patrona Polski. Uroczystemu przemarszowi w procesji z relikwiami świętego z kościoła do ołtarza polowego towarzyszy orkiestra.

Dlaczego św. Wojciech znalazł się na tych terenach? Według kronikarzy, czeski biskup otrzymał od papieża Grzegorza V zgodę na pracę misyjną wśród pogan. Za pośrednictwem cesarza Ottona III oraz księcia Bolesława Chrobrego został skierowany na tereny zajmowane przez wojownicze plemiona Prusów, którzy zagrażali północno-wschodnim rubieżom Polski. Po jego przybyciu na miejsce poganie zagrozili biskupowi, że jeśli w ciągu nocy nie odjedzie, zginie. Rankiem 23 kwietnia 997 r. Wojciech z grupą misjonarzy odprawili na polanie Mszę św. Po niej zostali otoczeni i zaatakowani przez agresywny tłum. Biskup zginął od wielu ran zadanych włóczniami, a na rozkaz pogańskiego kapłana Sicco oprawcy odcięli mu głowę i nadziali ją na pal. Nieznany mieszkaniec Pomorza przewiózł potajemnie szczątki biskupa do Gniezna. Bolesław Chrobry wykupił je i umieścił w katedrze gnieźnieńskiej jako relikwie. Na przestrzeni wieków losy relikwii św. Wojciecha były burzliwe i zawiłe. Niektóre ich cząstki na zawsze wywieziono z Gniezna do Pragi, inne po wiekach wracały. /I.C.