Każdy z nas ma własną, indywidualną mikrobiotę, której skład zależy m.in. od diety, stanu środowiska i miejsca, w którym żyje.

Zróżnicowany ekosystem

W pierwszym okresie życia dziedziczymy ją przede wszystkim po matce, a badania wykazały, że bakterie jelitowe kobiety spodziewającej się potomka, jej dieta i kondycja zdrowotna mają wpływ na późniejszy profil bakterii jelitowych dziecka. Rozwój technik badawczych pozwolił nie tylko wyodrębnić poszczególne drobnoustroje, ale również określić ich liczebność. Szacuje się, że np. w jelicie grubym żyje ok. 800-900 gatunków bakterii i archeonów. Odmienne funkcje, które pełnią różne odcinki przewodu pokarmowego, czyli m.in. jama ustna, żołądek czy dwunastnica, oraz panujące w nich warunki powodują, że skład zasiedlających je mikroorganizmów w każdej z tych części jest inny.

Wpływowe środowisko

Nasza wiedza o związkach między stanem mikrobioty i funkcjonowaniem poszczególnych narządów stale się poszerza, niemniej można powiedzieć, że nowe odkrycia w tej dziedzinie przynoszą fascynujące informacje, ale też rodzą nowe pytania. Badania nad mikrobiotą jelitową wykazały, że ma ona decydujące znaczenie nie tylko dla funkcjonowania przewodu pokarmowego, ale jest również kluczowym elementem naszej odporności. Jak wynika z badań, zaburzenie składu mikrobioty jelitowej może być również jednym z czynników powstawania chorób przewlekłych, takich: jak cukrzyca typu 2, nadciśnienie, alergie, otyłość. Odkryto np., że mikrobiota osób otyłych jest inna niż osób z prawidłową masą ciała – różnice dotyczą m.in. mniejszej różnorodności i liczby bakterii o właściwościach przeciwzapalnych oraz większej liczby drobnoustrojów patogennych. Na uwagę zasługuje związek między zaburzeniami mikrobiomu jelitowego a przewlekłymi chorobami skóry, takimi jak atopowe lub łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, trądzik pospolity i różowaty. Prowadzone są badania nad zależnościami w komunikacji na osi: mikrobiom – bariera jelitowa – mózg, ponieważ wykazano, że dysbioza jelitowa występuje m.in. u osób z zaburzeniami nastroju, chorych na depresję i schizofrenię. Potrzebne są jednak dalsze badania kliniczne, które wyjaśnią te mechanizmy.

Jak wspomóc mikrobiotę?

Tak ważny w oddziaływaniu na organizm ekosystem jest wrażliwy. W dużym stopniu możemy sami modyfikować jego skład, zarówno na bardziej, jak i mniej korzystny. Od dawna wiadomo, że zaburzenia działania mikrobioty jelitowej, czyli dysbiozę, powodują antybiotyki i nikogo nie trzeba przekonywać, że przy kuracji antybiotykiem niezbędne jest stosowanie probiotyków. Niedobra dla wrażliwej mikrobioty jest również dieta z niską zawartością błonnika pokarmowego, a wysoką tłuszczu i białka zwierzęcego. Błonnik dobrze służy mikrobiocie, dlatego zalecane są produkty bogate w ten składnik, czyli rośliny zbożowe i strączkowe, owoce i warzywa. Korzystny wpływ wywierają szeroko stosowane w tradycyjnej polskiej kuchni produkty fermentowane, takie jak kapusta i ogórki kiszone, zsiadłe mleko, kefir. Mikrobiotę można modyfikować za pomocą suplementów zawierających ściśle określone i wyselekcjonowane szczepy bakterii probiotycznych, należy jednak pamiętać, że efekt działania probiotyku zależy od konkretnego szczepu, populacji czy stanu fizjologicznego.

Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady w sensie medycznym