Odkrycia dokonali badacze z Instytutu Sztuki PAN – dr hab. Zbigniew Michalczyk, prof. IS PAN, Piotr Jamski i Jan Nowicki z zespołu Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce podczas prac inwentaryzacyjnych w kwietniu br. W ich ocenie, jest to najstarsze takie dzieło w regionie; wyjątkowe, o czym świadczą jego oryginalność i skala zachowania. – Od początku, od kiedy tylko zorientowaliśmy się, z czym mamy do czynienia, byliśmy przekonani, że jest to rzecz niezwykle istotna – powiedział Jan Nowicki. Znalezisko jest reklamowane jako „być może największe odkrycie zespołu Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce od czasu obrazu El Greca Ekstaza św. Franciszka, a z pewnością jest do niego porównywane.

Badacz zwrócił uwagę na to, że ikonostas to obiekt bardzo złożony, jest kilkanaście zachowanych ikon, które są w różnym stanie – niektóre w doskonałym, inne niemal w całkowitej destrukcji. Podkreślił, że to, co badacze posiadają, pozwala na rekonstrukcję niemalże całej struktury ikonostasu, który ma 8 m szerokości i jest absolutnym ewenementem na skalę Polski, a także na skalę Europy Środkowo-Wschodniej, gdzie taka sztuka występuje.

Podczas prezentacji odkrycia, która odbyła się 11 października, naukowcy podkreślali, że niemal wszystkie tego rodzaju obiekty z XVII i XVIII wieku w zaborze rosyjskim zostały zniszczone w XIX wieku lub uległy zagładzie w ubiegłym stuleciu. Profesor Zbigniew Michalczyk podkreślił, że właściwie nie ma analogii do odnalezionego ikonostasu. Niewielkie relikty XVII-wiecznych ikonostasów nowożytnych na terenie Podlasia zachowały się m.in. w cerkwi w Bielsku Podlaskim i w Augustowie. Analogią – jak dodał Michalczyk – mogą być XVII-wieczne ikony z monasteru w Supraślu, znalezione kilka lat temu przez badaczy w kaplicy cmentarnej w Topilcu.

Oprac. za: naukawpolsce.pl