Dziedzictwo Rafaela

Loggie i Stanze Rafaela, należą do najcenniejszego artystycznego dziedzictwa pozostawionego w Watykanie przez mistrza renesansu. Jak podkreśla dyrektor Muzeów Watykańskich Barbara Jatta, artysta ostatnie dwanaście lat swojego krótkiego życia poświęcił Watykanowi i służbie papieżom. „Loggie przenoszą kulturę i cywilizację starożytnego Rzymu do naszego renesansu, a potem, dzięki Loggiom, przez wieki aż do naszych dni. Są kluczowym punktem przejścia między starożytnością a współczesnością” - wskazuje.

Loggia znajduje się na drugim piętrze Pałacu Apostolskiego i wychodzi na dziedziniec św. Damazego. Ma 65 metrów długości i składa się z trzynastu przęseł ozdobionych scenami ze Starego i Nowego Testamentu, groteskami oraz stiukami inspirowanymi sztuką antyczną.

Powstrzymać degradację

Prace stały się konieczne z powodu postępującej degradacji fresków. „Uświadomiliśmy sobie, że pewne problemy konserwatorskie wciąż trwają i dodatkowo się nasilają” - wyjaśnia Paolo Violini, odpowiedzialny za Laboratorium Restauracji Obrazów i Materiałów Drewnianych Muzeów Watykańskich.

Na stan Loggii wpływał m.in. szczególny mikroklimat. Szyby zamontowane w latach 1813-1814 pod nadzorem Antonia Canovy chroniły dekoracje przed warunkami atmosferycznymi, ale ograniczyły wymianę powietrza i sprzyjały gromadzeniu się wilgoci.

Laser i badania

Projekt poprzedziły trwające półtora roku badania oraz pilotażowy etap prac przy szóstym przęśle. Pozwoliło to wypracować metody dla całego kompleksu. „Obserwacja powierzchni wykazała konieczność zastosowania metody czyszczenia na sucho, aby zachować delikatne oryginalne warstwy i ich nietrwałe pozostałości” - mówi Violini. Jak dodaje, na tę potrzebę bardzo dobrze odpowiedziała technologia laserowa.

Konserwatorzy będą pracować w miejscu szczególnym: Loggie nie są zwykłą przestrzenią muzealną, lecz częścią funkcjonującego Pałacu Apostolskiego. „To przestrzenie, z których codziennie korzystają wszyscy pracujący w Sekretariacie Stanu, sam Papież, który mieszka na wyższych piętrach, a także wszystkie urzędy” - zauważa Violini. Jak dodaje, użytkownicy tych przestrzeni „będą musieli uzbroić się w odrobinę cierpliwości” wobec obecności ponad dwudziestu konserwatorów, którzy zajmą sporą część korytarza.

Wsparcie mecenasów

W ramach projektu powstanie także nowe oświetlenie oraz 97 nowoczesnych szyb ograniczających promieniowanie ultrafioletowe i nagrzewanie wnętrza. Prace wspierają Patrons of the Arts in the Vatican Museums, World Monuments Fund oraz Stephen A. Schwarzman Foundation.

„Czy nie byłoby wspaniale zobaczyć je niemal takimi, jak wtedy, gdy malowali je Rafael i jego warsztat? I właśnie to się stanie” - mówi Stephen Schwarzman, amerykański przedsiębiorca i filantrop wspierający projekt.

Celem prac jest zachowanie jednego z najważniejszych miejsc watykańskiego dziedzictwa artystycznego dla przyszłych pokoleń. Barbara Jatta nie wyklucza też nadzwyczajnych wejść do Loggii, zwłaszcza dla specjalistów, badaczy i szkół konserwatorskich. „To nasza misja: chronić i dzielić się. I właśnie to chcemy nadal robić” - podkreśla dyrektor Muzeów Watykańskich.

Projekt jest częścią inicjatywy „Legacy of Raphael: The Vatican and Beyond”, obejmującej restaurację, szkolenia, dokumentację cyfrową i popularyzację wiedzy. Na odnowienie Loggii przeznaczono 5,5 mln dolarów, a cały program ma wartość 14,275 mln dolarów.