Na początku głos zabrał dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu Andrzej Betlej. Podkreślił znaczenie obecności odkrytych zabytków i powiedział, że te niezwykłe artefakty wskazują na funkcję artystyczną i historyczną. Zaznaczył także, że sama wystawa stanowi ważny moment, zarówno dla instytucji, jak i dla odbiorców. – To dla nas wielki zaszczyt, że te wyjątkowe dzieła będą gościły w bardzo wyjątkowym miejscu, jakim jest Skarbiec Korony – dodał.

Biskup łowicki Wojciech Osial, nawiązał natomiast w swojej wypowiedzi do symbolicznego spotkania dwóch miejsc. – Mówimy, że Łowicz to „Wawel Mazowsza”. I dziś z tego „mazowieckiego Wawelu” jesteśmy tutaj, na krakowskim Wawelu i to jest piękne, że łączą nas skarby – podkreślił.

Odnosząc się do eksponowanych przedmiotów, wskazał najpierw na ich znaczenie historyczne. – Te pierścienie, te krzyże, które będą na wystawie, mają ogromną wartość historyczną. To nie ulega żadnej wątpliwości – zauważył bp Wojciech Osial. Zachęcił także do spojrzenia na nie w perspektywie wiary. – Patrząc na te rzeczy, przenośmy się w przestrzeń ducha, w przestrzeń kultury, a nade wszystko w przestrzeń wiary. To jest dziedzictwo Kościoła i wielki dar, jaki Kościół z wieku na wiek nam przekazuje – mówił, zaznaczając, że te artefakty są również świadectwem wiary ludzi dawnych czasów. Na zakończenie podziękował osobom zaangażowanym w przygotowanie wystawy i zaprosił zebranych do Łowicza.

W dalszej części spotkania głos zabrał kard. Grzegorz Ryś. Odniósł się do znaczenia określenia „Wawel Mazowsza”, wskazując, że jest ono „typowo polskie”, a z drugiej strony „bardzo nowe”. Metropolita krakowski podzielił się również osobistym doświadczeniem odkrywania dziedzictwa Kościoła w Polsce centralnej. Wskazał przy tym na konkretne miejsca związane z historią Kościoła w ojczyźnie. Na końcu kardynał zwrócił uwagę na odpowiedzialność za zachowanie dziedzictwa. – To dobrze, że dbamy o to, co powinno być bogactwem także dla przyszłych pokoleń – powiedział.

Kurator ekspozycji dr Monika Kamińska podkreśliła, że ten dzień jest dla niej wyjątkowy, ponieważ stała się częścią zespołu Zamku Królewskiego na Wawelu, a jeszcze do niedawna prowadziła badania archeologiczne w Łowiczu. Badaczka wskazała na znaczenie odkrycia i jego prezentacji. – Dzisiejsza prezentacja wyposażenia pochówków prymasów, które znaleźliśmy razem z zespołem, jest dla mnie bardzo ważnym wydarzeniem – podkreśliła. Wyraziła także wdzięczność za możliwość pokazania znalezisk na Wawelu i skierowała podziękowania do osób zaangażowanych w badania.

Kurator Zbiorów Złotnictwa Dariusz Nowacki wskazał, że podczas tej wystawy narracja budowana jest poprzez konkretne przedmioty. – Staramy się opowiadać o historii Polski zakorzenionej w historii Europy nie w sposób książkowy ani liniowy, ale poprzez artefakty, dzieła sztuki i pamiątki historyczne, których próżno szukać w innych kolekcjach tej części Europy – zaznaczył.

Odnosząc się do prezentowanych zbiorów, podkreślił ich różnorodność i zwrócił uwagę na szczególną wartość odkrytych w Łowiczu przedmiotów. – Pierścień, który mogli Państwo zobaczyć, uważam za najcenniejszy XVII-wieczny pierścień zachowany w Polsce. Daje on wyobrażenie o staropolskim bogactwie i kulturze – zauważył Dariusz Nowacki. Wskazał także na unikatowość innych znalezisk. – Cieszymy się, że skarbiec może zostać wzbogacony o tak wyjątkowe obiekty – powiedział.

Bazylika Katedralna w Łowiczu, nazywana „Wawelem Mazowsza”, była miejscem pochówku prymasów Polski. W dwóch nieograbionych kryptach odkryto unikatowe przedmioty związane z ich pochówkami. Zabytki te stanowią rzadkie świadectwo kultury, religijności i ceremoniału Kościoła w XVII wieku. Wśród nich wyróżnia się złoty pierścień prymasa Wacława Leszczyńskiego z osadzonym osiemnastokaratowym szafirem. Na wystawie zaprezentowano także obiekty z grobów prymasów Andrzeja i Wacława Leszczyńskich, związane z liturgią i ich godnością kościelną.

Krzyżyki relikwiarzowe, sygnety, krzyż-amulet chroniący przed zarazą, szpile do paliusza oraz pierścień prymasa Wacława Leszczyńskiego – to zabytki odkryte w krypcie Kolegiaty w Łowiczu. Będą one prezentowane na wystawie „Skarby z Łowicza” w Zamku Królewskim na Wawelu od 31 marca 2026 r.